Strona główna
 
Ciekawostki
SPRAWY HODOWLANE
Hodowla
Zoohigiena
Żywienie
Lęgi
Odchów
Choroby
Użytkowanie
Ekonomika
Trudne pytania
Zakładanie hodowli

 

 

 

Czynniki mające wpływ na inkubację i wylęganie ptaków. 
Pięć głównych funkcji jest zaangażowane w inkubację i wylęgi ptaków. Są nimi: 
temperatura, wilgotność, wentylacja, skręt jajek i warunki sanitarne. 
Spis treści: 
- Temperatura wylęgania 
- Wilgotność w inkubatorze i klujniku
- Wentylacja                                                                         powrót ciekawostki
- Skręt jajek 
- Warunki sanitarne wylęgania 
Każde z wymienionych pięciu funkcji, jest ważnym czynnikiem i może indywidualnie 
spowodować spore zamieszanie w utrzymaniu pozostałych parametrów inkubacji 
lub klucia. Natomiast, gdy dwa lub więcej parametrów zacznie odbiegać od 
właściwych ustawień, w tym samym czasie, to może nastąpić katastrofa. 
Przy dokonywaniu zmian jednej funkcji, czynność ta będzie oddziaływać na 
następną, którą też trzeba ustawić. Reakcja będzie łańcuchowa. Dlatego, zmiany 
w każdej funkcji powinny zostać zrobione stopniowo przed załadowaniem 
inkubatora lub klujnika. Powinno się tak długo ustawiać żądane parametry, aż 
ustabilizują się na żądanym poziomie i będą się utrzymywać przez okres co 
najmniej 24 godzin. Jeśli taka niedogodność destabilizująca wystąpi w trakcie 
inkubacji lub klucia, należy reagować szybko i obserwować na bieżąco zmienione
parametry , aż się ustabilizują. 

    powrót
   
Temperatura wylęgania 
Wymieniona temperatura, jest chyba najprostszą formą regulacji a zarazem 
bardzo ważną, mającą duży wpływ na wynik końcowy inkubacji i wylęgania. W 
dobie dzisiejszej techniki, istnieje wiele regulatorów temperatury, które w prosty 
sposób ją odczytują i regulują. Ważnym jest ich dokładność, która powinna się 
mieścić w granicy 0,1oC. Natomiast ich wahnięcia temperatury powinny 
oscylować wokół 0,2oC. Taka dokładność pozwoli nam na utrzymanie żądanych 
parametrów na odpowiednim poziomie. Bez dobrego i dokładnego urządzenia, 
możemy się spodziewać kłopotów wylęgowych, złej jakości piskląt i strat. 
Dodatkowym czynnikiem ostrzegającym przed takimi niespodziankami, jest 
zainstalowanie alarmu wysokości temperatury, który pozwoli na natychmiastowe 
zareagowanie. W nowych typach regulatorów jest już to w standardzie. 
Mimo takiego zabezpieczenia, to nie wszystko. Przede wszystkim należy ustawić 
prawidłowo parametry inkubacji dla poszczególnych gatunków ptaków. 


Poniższy diagram przedstawia te zależności. 
 
Kurczak 
Indyk
Kaczka 
 kaczka
piżmówka
amerykańska
      
Gęś 
Gwinea 
fowl
Paw
Okres Inc. 
(dni) 
21 
28 
28 
35 - 37 
28 - 34 
28 
28 - 30 
Temp.
37,78 
37,22 
37,78 
37,78 
37,22 
37,78 
37,22 
Wilgotność 
(F) 
</T D> 
      
85-87 
84-86 
85-86 
85-86 
86-88 
85-87 
84-86 
Zatrzymać
 obracanie 
jajka po 
18th 
dzień 
25th 
dzień 
25th 
dzień 
31st 
dzień 
25th 
dzień 
25th 
dzień 
25th 
dzień 
Otwarte 
dodatkowe 
otwory 
10th 
dzień 
14th 
dzień 
12th 
dzień 
15th 
dzień 
1st 
dzień 
14th 
dzień 
14th 
dzień 
Całkowicie
 otwarte 
Otwory
(gdy potrzeba) 
18th 
dzień 
25th 
dzień 
25th 
dzień 
30th 
dzień 
25th 
dzień 
24th 
dzień 
25th 
dzień 

 

 
Bażant 
Przepiór
wirginijski
Przepiórka 
Góropatwa
Pardwa 
szkocka
kuropatwa 
Gołąb 
Okres ink. 
(dni) 
23 - 28 
23 - 24 
17 
23 - 24 
25 
17 
Temp.
37,78 
37,78 
37,78 
37,78 
37,78 
37,78 
Wilgotność
 (F) 
</T D> 
86-88 
84-87 
85-86 
81-83 
83-87 
85-87 
Zatrzymać 
obracanie 
jajek po 
21st 
dzień 
20th 
dzień 
15th 
dzień 
20th 
dzień 
22nd 
dzień 
15th dzień 
Otwarte 
dodatkowe 
otwory 
12th 
dzień 
12th 
dzień 
8th 
dzień 
12th 
dzień 
12th 
dzień 
8th dzień 
Otwarte 
otwory 
(jeśli 
potrzeba) 
20th 
dzień 
20th 
dzień 
14th 
dzień 
20th 
dzień 
21th 
dzień 
14th dzień 
Wahania temperatur dla krótkich okresów czasu, aż tak bardzo nie oddziałują na 
proces inkubacji lub jakość piskląt, ponieważ temperatura wewnątrz jajka zmienia 
się wolniej niż powietrze wewnątrz inkubatora. Jednakże, konsekwentne 
utrzymywanie niskiej temperatury może wywołać późny i zmniejszony wylęg. 
Pisklęta mogą być duże i słabe. Natomiast utrzymywana konsekwentnie wysoka 
temperatura wywoła zmniejszony ale wczesny wylęg. Pisklęta mogą być małe, 
mieć szorstkie ępki (nie zakażony tylko z nienormalnego zamknięcia), Wystąpi 
większa ilość piskląt zdeformowanych (źle wykształconych), słabych i małych. 
Z powyższego wynika, że temperatura wysoka jest szkodliwsza niż niska. 
Poddając inkubacji jajka przez trzy lub cztery godziny w temperaturze 32oC nie 
zabije tylu embrionów co temperatura 40oC działająca tylko przez okres 30 min.. 
Ogólnie reasumując, im starszy embrion (w późniejszym stadium rozwoju) 
poddany działaniu wysokiej temperatury, to większa możliwość strat. 
Inkubatory szybko się będą przegrzewać, gdy ustawimy je w nasłonecznionych 
pomieszczeniach z ograniczoną wentylacją, pomieszczeniach mocno 
ogrzewanych lub gabarytowo b.małych gdzie utrudniona jest wentylacja a pracuje 
jeszcze dodatkowe ogrzewanie. Te wszystkie czynniki powinny być przetestowane 
przed załadowaniem inkubatora lub klujnika jajkami. Powinno się je ustalić na 
wymaganym poziomie i testować co najmniej 24 godziny. 


Skutki działania wysokiej temperatury (38°C - 39,5°C) przez okres 
                                         ok. 2 - 6 godz.

                                       Martwe zawartośći jajek przepiórczych

embrion 7 dzien inkubacji  embrion przepiórki z żółtkiem 12 dzień inkubacji   pisklę przepiórki przed wylęgiem 16 dzień inkubacji
                 embrion                       embrion z żółtkiem          pisklę przed wylęgiem
          7 dzień inkubacji                 12 dzień ikubacji          przyschnięte do skorupy
                                                                                                       16 dzień inkubacji
           
             pisklę przepiórki przed wylęgiem, trudne do oddzielenia od skorupy na skutek obsuszenia            
                                                  pisklę przed wylęgiem
                                         trudne do oddzielenia od skorupy
                                                  na skutek obsuszenia

powrót
Wilgotność w inkubatorze i klujniku. 
W zależności, jakim aparatem inkubacyjnym lub lęgowym się dysponuje, proces 
utrzymania żądanej wilgotności będzie zależał od jego parametrów technicznych 
(dokładności regulatora wilgotności). Wiadomo, iż wyższa temperatura otoczenia, 
to więcej pary wodnej będzie mogło się w niej znajdować, aby osiągnąć żądany 
poziom wilgotności. Ma to bardzo duży związek, ze sprawnością układu 
nawilżającego w wymienionych aparatach. Również i proces samego klucia, 
wpływa na podniesienie wilgotności w sposób bardzo gwałtowny. W trakcie tego 
procesu, po rozbiciu skorupy przez pisklaka, uwalnia się do inkubatora dodatkowa 
niekontrolowana ilość płynów, które muszą odparować, zwiększając gwałtownie 
wilgotność w aparacie. Powinno się w pierwszym okresie inkubacji utrzymywać 
wilgotność w przedziale 55 - 60% (zależnie od gatunku ptaka). Z natury nie
 powinno być kłopotów: gdy jajka użyte do inkubacji, były prawidłowo zebrane 
i przechowywane w odpowiedniej wilgotności(ok75%) by zapobiec przed 
nadmierną stratą wilgotności i temperaturze przechowania ok. 10 - 12oC; 
inkubowane w stałych warunkach temp. (ok. 37,8 oC - zależnie od gatunku); 
były obracane regularnie podczas inkubacji; warunki fitosanitarne jajek i urządzeń 
były na prawidłowym poziomie a wydajność wentylacji w inkubatorze zapewnić 
powinna prawidłowy mikroklimat. Należy zwrócić uwagę na otwory wentylacyjne 
aparatów. W miarę powiększania się embrionu, należy zwiększać stopniowo 
ilość dopuszczanego powietrza przez otwieranie otworów wylotowych (zależnie 
od konstrukcji aparatów), którymi będzie uchodziło stare powietrze. Następuje 
wówczas wymiana gazowa wewnątrz aparatu. Trzeba obserwować przy tych 
zmianach temp. i wilgotność (może wystąpić gwałtowny spadek parametrów, 
jeśli zrobimy to gwałtownie a nie stopniowo i oczywiście jeśli system klimatyzacji 
naszego aparatu będzie mało wydajny). Pamiętajmy, iż temp wewnątrz jajka, 
będzie wolniej spadać (byle nie trwało za długo dochodzenie do żądanych 
parametrów, lub jego oziębianie). Natomiast jest niedopuszczalne, ograniczanie 
dopływu świeżego powietrza do aparatu (często dzieje się to podczas awarii 
zasilania energetycznego). W takiej sytuacji inkubator należy lekko uchylić w celu 
dopuszczenia świeżego powietrza, a nie przykrywać go kocem lub innym 
nakryciem. Każde ograniczenie wymiany gazowej, ma wpływ na wylęg. Zwiększyć 
się może wilgotność (najbardziej zauważalne w ostatniej fazie klucia), która 
zazwyczaj przy dużej jej wartości będzie prowadzić do utopienia się pisklęcia 
wewnątrz skorupy. Podczas etapu końcowego wylęgu, wilgotność jest 
utrzymywana w zakresie 75 - 85%, embriony będą bardzo wilgotne mogą się 
rozwijać dłużej w zakresie 19 - 21 dni, czego efektem końcowym będzie utopienie. 
Natomiast nadmierna strata wilgotności przez jajka, doprowadzić może do 
niemożności obrócenia się embrionu wewnątrz skorupy, w celu zajęcia dogodnej 
pozycji do wyklucia; przyklejenia się błony do pisklęcia; stwardnienia błony i 
skorupy; niemożności opuszczenia skorupy przez pisklęta. Wszystko to może 
być oznaką złej wentylacji w aparatach. 

       Skutki działania wysokiej wilgotności (80% - 95%) przez okres 
      3 - 6 godzin w nocy na skutek zacięcia się regulatora wilgotności

embrion przepiórki utopiony   pisklę przepiórki utopione w skorupie przed wylęgiem   pisklę przepiórki utopione w skorupie w ostatnim dniu wylęgu

                  Duże ilości cieczy w skorupach jajek. Embriony i pisklaki utopione.

    powrót
Wentylacja 
Wentylacja jest ważnym czynnikiem w aparatach inkubacyjnych i lęgowych. 
Świeże powietrze jest potrzebne dla oddychania (wlot tlenu i pozbycie się 
dwutlenku węgla), od momentu rozwijania się embrionu, do momentu wyklucia 
się pisklęcia. Małe zapotrzebowanie na tlen jest w początkowej fazie inkubacji, 
w porównaniu do następnych począwszy od 4 dnia. Skorupa jajka zawiera 
od 3000 do 6000 małych dziur, przez które wnika tlen do środka skorupy, gdzie 
rozwija się embrion, i przez które ulatnia się dwutlenek węgla wydalany przez 
embrion. Płuca embriona nie są rozwinięte w pierwszej fazie rozwoju aż tak, 
aby mogły akomodować (samoistnie pracować). Oddychanie embriona 
następuje w pierwszych 3 do 4 dni przez krążenie krwi w białku (witelinie), 
które zajmuje się między innymi funkcją wymiany gazowej. Ta wymiana gazowa 
odbywa się przez pory skorupy jajka i albuminę (jajko białe). Po 4 lub 5 dniu w 
strukturze jajka (rozwój embrionu) następuje gwałtowny rozwój ust, języka 
i nosowych dołów, rozwijają części trawienne i oddechowe. Serce kontynuuje 
powiększanie, chociaż ono nie jest załączone z ciałem. Można je zobaczyć 
łomoczące, jeżeli jajko jest otworzone ostrożnie. Inne wewnętrzne organy 
kontynuują swoje rozwijanie. Do końca czwartego dnia wylęgania, embrion ma 
wszystkie organy potrzebne mu do podtrzymania życia po wylęgnięciu się, przez
co większość części embriona mogą zostać zidentyfikowana. Embrion pisklęcia, 
na tym etapie rozwoju, nie może jednakże zostać odróżniany, od embriona 
ssaków. W trakcie dalszych dni jego wzrostu, dla embriona należy zwiększać 
sukcesywnie dostarczanie tlenu. Największa jego ilość potrzebna jest w 
ostatnich trzech dniach rozwoju pisklęcia. 
Co wskazuje na złą wentylację w trakcie wylęgów ? 
Pierwsza rzecz zauważalna to mały wylęg. Brak właściwej wentylacji może 
prowadzić do niskiej wylęgowości. Oglądając liczne martwe embriony w skorupie 
stwierdzić możemy że: 
Są odwodnione 
Posiadają wady rozwojowe 
Mają nie wchłonięte żółtka 
Odczytywana wilgotność była bliżej 72% niż 65% 
Otwory wywietrznikowe były otwarte w złych zakresach 
   
 powrót

Skręt jajek 

Ptaki takie jak kury i przepiórki podczas wysiadywania jajek, obracają je co jakiś 
czas. W trakcie takiego wysiadywania (inkubacji) natura dostarcza im taki instynkt. 
Natomiast my, musimy to zapewnić w aparatach lęgowych aby otrzymać dobre
 wyniki. 
Dlaczego skręt jajek w takim przypadku jest ważny ? 
Albumina jajka nie zawiera żadnych tłustych cząstek i ma określoną wagę bliską 
wodzie. Żółtko, jednakże, ma stosunkowo wysoką tłustą zawartość. Tłuszcze i oleje 
mają to do siebie, że pływają na wierzchu. Żółtko jajka próbuje zrobić to samo 
- pływać na albuminie. Jeżeli jajko jest zostawione w jednej pozycji, żółtko 
próbuje wypłynąć w górę przez albuminę do skorupy. Rozwijający się embrion 
zawsze odpoczywa na czubku żółtka. Kiedy jajko jest przekręcone, zawsze 
embrion będzie wędrował do czubka żółtka. Sposób ten natura narzuciła ptakom 
wysiadującym, przez co taki skręt jajka powoduje umieszczenie embriona jest 
zawsze w najlepszej pozycji, by móc otrzymywać ciepło do ciała kwoki siedzącej 
na jajkach. Jeżeli jajko nie jest obracane, żółtko stara się popłynąć w górę
skorupy, przez co wypycha embrion bliżej skorupy. Jeżeli żółtko pozostaje długo 
w jednej pozycji, rozwijający się embrion jest ściśnięty między żółtkiem i skorupą. 
W tym momencie może zostać uszkodzony albo jest już zabity. Sukcesywne 
obracanie jajka powoduje utrzymywanie go w odpowiednio bezpiecznej pozycji, 
z dala od skorupy jajka. Ze względu na swoją anatomiczną budowę jaka, ruch 
żółtka może odbywać się tylko wokół własnej osi. Żółtko jest przymocowane 
z obu końców (od strony cienkiego i grubszego stożka skorupy) do białka
zewnętrznego chalazą (sznury gęstego białka). Chalaza zabezpiecza w ten sposób 
embrion przed uszkodzeniem. Natomiast w przypadku zadziałania temperatury 
37,8oC (panującej w trakcie inkubacji), albumina staje się wodnista, chalaza gubi 
swoje zdolności utrzymywania żółtka w odpowiedniej pozycji. Aby tego uniknąć 
potrzebny jest skręt regularny jajek. Robić to należy do 2 - 3 dni przed końcem 
wylęgu. W ostatnich 2 - 3 dniach nie obracamy jajek. W dużych inkubatorach 
przemysłowych jajka obracane są co 1 godzinę przez całą dobę i okres inkubacji. 
Natomiast w domowych inkubatorach powinno się obracać min 2 razy na dobę, 
najlepiej 3, 5, 7 razy z systematycznymi odstępami. Niektórzy producenci wyjmują 
tace i toczą na nich jajka w sposób nieregularny. W takiej sytuacji może wystąpić 
błąd. Jajko zamiast obrócić do góry nogami, zostanie obrócone wokół osi lub 
o jakiś mały lub duży kąt, przez co znajdzie się w tej samej pozycji co przed 
obrotem lub tak niekorzystnej że i tak zarodek będzie dociskany do skorupy. Jest 
to złe. Cały obrót musi być regularny w odpowiedniej pozycji. Najlepiej ołówkiem 
narysować na jednej stronie skorupy X a po przeciwnej kreskę. Zabezpieczy to 
nas przed ewentualnymi pomyłkami. Należy taki sam rodzaj znaków mieć po 
jednej stronie jajka (albo od góry lub dołu jajka). 
Przy ręcznym obracaniu jajek, należy zwrócić uwagę na czystość rąk i miejsca 
gdzie to wykonujemy. Ręce nie mogą być tłuste i brudne. Przede wszystkim 
pozaklejają nam pory w skorupie jajka, przez które oddycha embrion. 
Zakaz obrotu jajek w ostatnich 3, 4 dniach wylęgania jest po to, aby pisklęta 
mogły obracając się zając odpowiednią pozycję do wylęgu. W tym momencie 
embrion jest na tyle duży, by nie ulec zgnieceniu pomiędzy skorupą a żółtkiem. 


    powrót

Warunki sanitarne wylęgania 

Wszystkie czynniki inkubacji jak wilgoć temperatura, wentylacja, powinny być 
prawidłowo obsługiwane. Lecz może się zdarzyć, iż mimo prawidłowych tych 
parametrów, wynik końcowy wylęgu pozostawia wiele do życzenia, jest niedobry 
lub wręcz zerowy. Przyczyną tego może być zły stan fitosanitarny urządzeń, 
aparatów lęgowych, pomieszczeń występowania owadów (muchy) w trakcie 
załadunku inkubatora a przede wszystkim samych jajek. Złe warunki sanitarne 
powodują nie tylko złe wylęgi, ale dalszą stratę lub całkowitą śmierć. Nawet 
pisklęta, które się wylęgły, mogą chorować łącznie z efektem końcowym, którym
jest ich śmierć. Straty spowodowane złymi warunkami sanitarnym, mogą
spowodować większe straty niż te, które wynikły ze złych temp, wilgotności, 
skrętu jajek lub wentylacji. Można tym stratom zapobiec, przez utrzymywanie 
wysokiej higieny na poszczególnych etapach produkcji. Najważniejszymi 
narzędziami do czyszczenia i higienizacji aparatów lęgowych i urządzeń, 
jest woda z detergentem, który rozpuszcza tłuszcz. Błędem jest twierdzenie, 
że sama dezynfekcja może zastąpić czyszczenie. 

Zapamiętaj: To jest nie możliwe, by zdezynfekować brudne środowisko!!!! 
Dlaczego to stwierdzenie jest prawdziwe ? 
Ponieważ wszystkie środki dezynfekujące gubią swoją skuteczność, lub 
działają w ograniczeniu w kontakcie z grubą warstwą brudu. Lecz łącząc
je w czynnościach - czyszczenie, mycie i odkażania daje pożądany efekt. 
Gruntowna mycie i czyszczenie prowadzi do pozbycia się przede 
wszystkim tłuszczów, stałych nieczystości z porozbijanych jajek i innych
 zanieczyszczeń. W tym przypadku wystarczy zastosowanie normalnego 
środka dezynfekującego jak Virkon, który znakomicie dokończy proces 
odkażania aparatów. Tylko nie zapomnijmy, by jajka wkładane były czyste
 - nie skazone. 
Z czystymi jajkami, maszynami, wyposażeniem i powietrzem wlotowym 
odkażanie jest zbędne !!!!!!!!!!!! 
                  powrót                powrót ciekawostki

 

 
Copyright © 2007, ecofarming. Wszelkie prawa zastrzeżone